Junctionele bloedingen zijn levensgevaarlijk en vereisen een andere behandeling dan ledemaatbloedingen, omdat tourniquets niet kunnen worden gebruikt. Effectieve behandeling omvat het opstoppen van de wond met hemostatisch gaas en constante druk om bloedverlies te stoppen. Oefening en kennis zijn cruciaal voor het redden van levens in noodsituaties.
Binnen de wereld van hulpverlening en tactische zorg draait alles om snelheid, effectiviteit en het kunnen maken van het verschil – vaak onder hoge druk. In onze microlearning voor geüniformeerden over grote bloedingen behandelen we de meest voorkomende en levensbedreigende bloedingen. Maar er is één type bloeding die extra aandacht verdient en daar niet behandeld wordt: junctionele bloedingen.
Dit type bloeding kan dodelijk zijn binnen enkele minuten, en vereist een andere aanpak dan wat je gewend bent bij bijvoorbeeld een ledemaatbloeding. In deze blog leggen we je in begrijpelijke taal uit wat junctionele bloedingen zijn, waarom ze zo gevaarlijk zijn en vooral: hoe je ze effectief kunt behandelen.
Wat zijn junctionele bloedingen?
Junctionele bloedingen zijn bloedingen die optreden op de “overgangsgebieden” van het lichaam, waar de ledematen samenkomen met de romp. Denk hierbij aan:
- De lies (inguinale regio)
- De oksel (axillaire regio)
- De hals (cervicale regio)
Deze plekken zijn berucht in de trauma-wereld omdat hier géén tourniquet gebruikt kan worden. Dat maakt junctionele bloedingen lastig en risicovol: het zijn plekken waar veel grote bloedvaten lopen en waar het bloeden razendsnel fataal kan worden.
Waarom zijn junctionele bloedingen levensgevaarlijk?
Er zijn een paar redenen waarom dit soort bloedingen zó risicovol zijn:
- Geen tourniquet mogelijk
Tourniquets zijn fantastisch bij bloedingen aan armen of benen, maar op overgangsgebieden werkt dat niet. Je kunt er simpelweg geen drukband omheen zetten zonder andere vitale structuren te beschadigen.
- Groot bloedverlies in korte tijd
Junctionele bloedingen ontstaan vaak door penetrerend trauma (bijv. messteek, schotwond) en kunnen in seconden tot minuten leiden tot hypovolemische shock – en uiteindelijk de dood.
- Moeilijker te herkennen
Vooral bij incidenten met meerdere slachtoffers of onder hoge stress kan het lastig zijn om deze bloedingen op tijd te herkennen. Ze zitten vaak net onder de kleding of op minder zichtbare plekken.
Hoe herken je ernstig bloedverlies?
Het begint allemaal bij observatie. Een slachtoffer met een junctionele bloeding kan er in eerste instantie nog “oké” uitzien, maar dan ineens snel achteruitgaan. Let op deze signalen van ernstig bloedverlies:
- Bleke huid – vaak klam en koud aanvoelend
- Snelle, zwakke pols – het hart probeert het bloedverlies te compenseren
- Verwardheid, angst of paniek – teken van beginnende shock
- Sufheid of verminderd bewustzijn – late fase van hypovolemische shock
Snel ingrijpen is cruciaal. Binnen het MARCH-protocol staat niet voor niets de “M” (Massive Hemorrhage) bovenaan. Zonder controle van een massale bloeding heeft verdere zorg weinig zin.
Hoe behandel je een junctionele bloeding?
Omdat een tourniquet geen optie is, moet je gebruik maken van een andere techniek: wound packing – oftewel het “opstoppen” van de wond met speciaal gaas dat het bloeden helpt stelpen.
Benodigdheden:
- Hemostatisch gaas (bijv. QuikClot Combat Gauze, Celox, ChitoGauze)
- Drukverband of hulpmiddel om de druk te behouden
- Handen. Veel druk en niet twijfelen ;-)
Stappenplan voor wound packing:
1. Lokaliseer de bloeding.
Zoek snel de exacte plek waar het bloed vandaan komt. Gebruik eventueel handschoenen maar wacht niet te lang – tijd = leven.
2. Start met opstoppen (packing).
Begin met het hemostatische gaas zo diep mogelijk in de wond te duwen. Werk met kleine hoeveelheden tegelijk. Zorg dat je recht op de bloeding zit.
3. Blijf doorgaan tot de wond gevuld is.
Prop net zolang door tot je niet verder kunt. Het doel is volledige druk op het bloedende vat.
4. Druk uitoefenen.
Zodra de wond gevuld is, oefen je minimaal 3 minuten constante druk uit op de plek. Gebruik je vuist, elleboog of een ander hulpmiddel. Niet loslaten tussendoor.
5. Fixeer indien mogelijk.
Als de bloeding gestelpt lijkt, kun je een drukverband of geïmproviseerde fixatie gebruiken zodat je handen vrij zijn voor verdere zorg of evacuatie.
Let op: wound packing werkt alleen bij diepe, ‘holle’ bloedingen. Bij oppervlakkige wonden heeft het geen zin. Oefen dit regelmatig, want in het heetst van de strijd moet je kunnen vertrouwen op je skills.
Extra hulpmiddelen: junctional tourniquets
Voor professionals met toegang tot geavanceerde middelen zijn er speciale hulpmiddelen ontwikkeld zoals de SAM Junctional Tourniquet of Combat Ready Clamp (CRoC). Deze zijn ontworpen om druk uit te oefenen op de iliacale of femorale slagaders. Ze zijn duur en zelden aanwezig op de eerste lijn, maar wel goed om te kennen voor specifieke situaties (zoals in militaire of tactische teams).
Praktijkvideo: zie het in actie
Wil je liever zien hoe het werkt in plaats van lezen? Onze Amerikaanse collega’s van Six Echo hebben een hele duidelijke en praktische instructievideo online gezet. Check ’m hier:
Oefen. Herhaal. Red levens.
Een junctionele bloeding is zeldzaam, maar als hij voorkomt moet je weten wat je doet. Oefen dit regelmatig met realistische oefenwonden en train je team. Bij twijfel: doen. De grootste fout is niets doen terwijl iemand leegbloedt.
Wil je meer leren?
Bij ThisLine geloven we dat kennis gedeeld moet worden. Overweeg dan een abonnement op ons platform of sluit je aan bij één van onze vakgroepen, zoals “Tactische Eerste Hulp”. Hier vind je gelijkgestemden, praktijkervaring en eerlijke informatie – zonder poespas.